|
ข้อมูลโดย อ.ชัย พนมยันตร์
แพทย์แผนไทย-จีน ประจำไทยเมดิคอลสปา
มนุษย์กับโรคภัยไข้เจ็บนั้น เป็นสิ่งคู่กันมาตั้งแต่โบราณ แต่ในปัจจุบันโรคได้มีการพัฒนาตนเองไปหลากหลายสายพันธุ์ จนบางครั้งยากที่จะรักษา ทางที่ดีที่สุดคือการป้องกันตนเองจากสาเหตุของโรค ในทฤษฏี การแพทย์แผนจีนนั้นได้กล่าวถึงต้นเหตุของการเกิดโรค ที่เกิดจากการต่อสู้ระหว่างลมปราณต้านทานโรค (เจิ้งชี่) กับปัจจัยก่อโรค (เสี่ยชี่)
ลมปราณต้านทานโรค (เจิ้งชี่) คือ
- ประสิทธิภาพการทำงานของอวัยวะ (จั้น-ผู่ Zhang-fu)
- เส้นลมปราณ (จิง ลั่ว Jing-lou)
- เลือดและลมปราณ
- สารจำเป็นและลมปราณ
ปัจจัยก่อโรคจากภายนอก (เสียชี่) ได้แก่
- ลมฟ้าอากาศทั้ง 6 (ลิ่วหยิ่น, อุคุทั้ง 6) ได้แก่ ลม, ความเย็น, ความร้อน, ความชื่น, ความแห้ง, ไฟ ถ้าอากาศทั้ง 6 ปกติ (ลิ่วชี่) ก็ทำให้เกิดโรค
ปัจจัยก่อโรคภายใน ได้แก่
- ความผิดปกติทางอารมณ์
- ความผิดปกติทางอารมณ์ที่เป็นสาเหตุของโรคมี 7 อย่าง คือ โกรธ, ยินดี, เศร้าโศก, วิตกกังวล, ครุ่นคิด, หวาดกลัว, ตกใจ
สรุปว่าถ้าลมปราณต้านทานโรค (เจิ้งชี่) พ่ายแพ้แก่เสียชี่ ก็เกิดโรค
ปัจจัยก่อโรคที่เกิดจากอารมณ์ก่อน
ความผิดปกติทางอารมณ์เป็นปัจจัยก่อโรคที่เกิดจากภายในร่างกาย มี 7 อย่าง ได้แก่ โกรธ, ยินดี, เศร้าโศก, วิตกกังวล, ครุ่นคิด, หวาดกลัว, ตกใจ
ถ้ามีอารมณ์ที่ผิดปกติเกิดขึ้นอย่างฉับพลัน รุนแรงและติดต่อกันเป็นเวลานาน เมื่อร่างกายปรับตัวไม่ได้ ทำให้ชี่และเลือดไหลเวียนผิดปกติ อวัยวะภายในทำงานผิดปกติ ก็เกิดการเจ็บป่วย ความผิดปกติของอารมณ์กระทบทิศทางการไหลเวียนของลมปราณหรือชี่ของอวัยวะ
อารมณ์โกรธ กระทบตับ
ทำให้ชี่ตับแผ่ซ่านมากไป ชี่ตับลอยสูง
เกิดอาการ เวียนศีรษะ หน้าแดง หูมีเสียง อาเจียนเป็นเลือด หมดสติ
- ชี่ตับกระทบม้าม เกิดท้องอืด ท้องเดิน
- ชี่ตับกระทบกระเพาะอาหาร เกิดคลื่นไส้ อาเจียน
- ชี่ตับกระทบไต ทำให้รู้สึกหวาดกลัว ความจำเสื่อม ปวดเมื่อย อ่อนแรงที่เอว
อารมณืยินดี กระทบหัวใจ
ทำให้ชี่หัวใจไหลเวียนช้าลง ช่วยผ่อนคลาย สบายใจ เลือดลมไหลเวียนดี
- แต่ถ้าดีใจมากเกินไป ชี่หัวใจกระจัดกระจาย จิตใจอยู่ไม่เป็นที่ จะทำให้ผู้นั้นรู้สึกอ่อนเพลีย เกียจคร้าน ไม่มีสมาธิ นอนไม่หลับ
- และถ้าอาการดังกล่าวเป็นมาก ก็จะเกิดภาวะใจสั่น กระวนกระวาย อาละวาด
อารมณ์เศร้าโศกเสียใจ กระทบต่อชี่ของปอด แล้วมีผลกระทบต่ออวัยวะอื่นๆ
- ชี่ของปอดถูกบั่นทอน ชี่ปอดพร่องจะทำให้แน่นหน้าอก หายใจขัด เชื่อมซึม ไม่มีแง
- กระทบต่อชี่หัวใจ เกิดอาการใจสั่น ใจลอย
- กระทบต่อชี่ม้าม ชี่ในจงเจียวติดขัด จะทำให้อาหารไม่ย่อย ท้องอืด แขนขาอ่อนแรง
อารมณ์วิตกกังวล กระทบปอด
- หากวิตกกังวลมากเกินไป ชี่ปอดจะติดขัด เกิดอาการหายใจเบา พูดเสียงต่ำ แน่นหน้าอก แล้วยังมีผลกระทบชี่หัวใจ รวมทั้งตับและม้ามได้
อารมณ์ครุ่นคิด ส่งผลกระทบต่อชี่ของม้าม
- ชี่ม้ามติดขัดและถูกอุดกั้น จะกระทบต่อการทำงานของม้าม และกระเพาะอาหาร มีอาการเบื่ออาหาร ท้องอืด ท้องเดิน
- ม้ามทำหน้าที่ลำเลียงชี่และเลือดไปหล่อเลี้ยงกล้ามเนื้อ เมื่อเกิดการติดขัด กล้ามเนื้อจะลีบเล็กลง
- ถ้าครุ่นคิดมาก ทำให้เลือดของหัวใจถูกใช้ไปโดยไม่รู้ตัว ทำให้เลือดหัวใจพร่อง มีอาการใจสั่น นอนไม่หลับ ฝัน ความจำเสื่อม หลงลืมง่าย
อารมณ์หวาดกลัว ส่งผลต่อไต
- ทำให้ชี่ไตตก ไม่มีแรงดูดรั้ง ทำให้ผู้นั้นกลั้นอุจจาระปัสสาวะไม่ได้ ฝันเปียก แขนขาไม่มีแรง ปวดเอว
- ทำให้ไตไม่สามารถส่งสารจำเป็นและชี่ไปหล่อเลี้ยงหัวใจและปอด เรียกว่า ไฟกับน้ำไม่ปรองดองกัน จะเกิดอาการแน่นหน้าอกและท้องหงุดหงิด นอนไม่หลับ
อารมณ์ตกใจ ทำให้ชี่หัวใจสับสน
- ชี่และเลือดไม่สมดุล ทำให้เกิดอาการใจสั่น กระวนกระวาย นอนไม่หลับ หายใจขัด
- ถ้าเป็นมาก จะมีอาการของโรคจิตประสาท
สรุปว่าอารมณ์ทั้งเจ็ด ถ้าเกิดขึ้นอย่างฉับพลันรุนแรงหรือติดต่อกันเป็นระยะเวลายาวนาน ย่อมส่งผลต่ออวัยวะต่างๆ ของร่างกาย การรักษาสุขภาพ โดยการเจริญสติ รู้เท่าทันอารมณ์ของตนเอง ก็เป็นอีกทางเลือกหนึ่งที่หลีกเลี่ยงสาเหตุของโรคที่มากับอารมณ์ได้
|
