EN

3 ขั้นตอนการดูแลภาวะตัวเหลืองในทารกแรกเกิดสำหรับคุณแม่มือใหม่

ศูนย์ : ศูนย์สุขภาพเด็ก

บทความโดย : นพ. ศราวุธ ตั้งมานะกุล

3 ขั้นตอนการดูแลภาวะตัวเหลืองในทารกแรกเกิดสำหรับคุณแม่มือใหม่

“ภาวะตัวเหลือง” เป็นภาวะปกติที่พบได้บ่อยในทารกแรกเกิด โดยพบมากในทารกหลังคลอดถึง 70% ซึ่งอาการตัวเหลืองมักเป็นในวันที่ 2-3 และส่วนใหญ่จะหายได้เองไม่เกิน 3 สัปดาห์หลังคลอด แต่ถ้าระดับสารเหลืองมากกว่าปกติอาจทำอันตรายต่อสมองของทารกได้ ทารกอาจมีอาการซึม ดูดนมได้น้อยลงและถ้าเหลืองรุนแรงมากอาจมีอาการชักเกร็งและสมองถูกทำลายอย่างถาวร ทั้งนี้คุณพ่อคุณแม่สามารถสังเกตภาวะตัวเหลืองของลูกได้โดยจะเห็นความเหลืองได้ที่ผิวหนังและเยื่อบุตาขาว ซึ่งจะเริ่มเห็นที่ใบหน้าก่อน แต่ถ้าเหลืองมากขึ้นจะเหลืองลามมาที่ลำตัว แขนและขาตามลำดับ


สาเหตุของภาวะตัวเหลือง

ภาวะตัวเหลืองในทารกหลังคลอดนั้น เกิดได้จากปัจจัย 3 อย่าง คือ

  1. โดยธรรมชาติทารกจะมีเม็ดเลือดแดงมากกว่าผู้ใหญ่ และสารเหลืองเกิดจากการสลายตัวของเม็ดเลือดแดง จึงทำให้ทารกแรกเกิดมีปริมาณของสารเหลืองที่ผลิตออกมามาก
  2. ทารกแรกเกิดตับยังทำงานได้ไม่สมบูรณ์ ซึ่งตับมีหน้าที่ขับสารเหลืองออกจากร่างกายทางลำไส้ โดยขับออกมาพร้อมกับอุจจาระ หากสังเกตดูให้ดีจะพบว่าอุจจาระของทารกมีสีเหลืองเข้มหรือเหลืองทอง ซึ่งก็คือสารเหลืองในร่างกายที่ถูกขับออกมาทางลำไส้นั่นเอง
  3. เกิดการดูดซึมสารเหลืองในลำไส้กลับเข้าสู่ร่างกายมากขึ้น กรณีนี้ที่พบบ่อยคือ ทารกได้นมน้อยเกินไปทำให้มีอุจจาระออกมาปริมาณน้อย สารเหลืองจึงถูกขับออกมาน้อยตามไปด้วย และยังทำให้สารเหลืองถูกดูดซึมกลับเข้าสู่ร่างกายอีกครั้ง ทำให้ร่างกายมีสารเหลืองเพิ่มขึ้น

การรักษาภาวะตัวเหลืองในทารกหลังคลอด

  1. ให้ทารกทานนมบ่อยๆ อย่างน้อยวันละ 8-12 มื้อนม เพื่อเร่งให้ทารกขับถ่ายสารเหลืองออกมากับอุจจาระ และควรเน้นให้ทารกได้รับนมแม่ เพราะนมแม่มีสารที่กระตุ้นให้ทารกถ่ายอุจจาระบ่อย
  2. การรักษาโดยการส่องไฟ (Phototherapy) หากพบว่าหลังคลอดลูกมีอาการตัวเหลืองผิดปกติ คุณพ่อคุณแม่ควรนำลูกมาพบแพทย์เพื่อรับการตรวจวัดสารเหลืองในร่างกาย หากมีระดับสารเหลืองมากกว่าปกติจะได้รับการรักษาโดยการส่องไฟ โดยแสงที่ใช้รักษาที่มีประสิทธิภาพสูงสุดและเหมาะสม คือ คลื่นแสงสีฟ้า (Blue greenspectram) ซึ่งแสงสีฟ้าจะไปเปลี่ยนรูปร่างของสารเหลืองในร่างกายให้สามารถละลายน้ำและถูกขับออกมาได้ เพราะฉะนั้นการนำทารกไปตากแดดเพื่อรักษาตัวเหลืองจะไม่ได้ช่วยให้หายเหลืองมากนัก แต่กลับมีข้อเสียคือ ทำให้ทารกมีไข้ตัวร้อนได้
  3. การเปลี่ยนถ่ายเลือด (Exchange transfusion) กรณีที่ทารกตัวเหลืองมากจนถึงระดับวิกฤต อาจทำให้ทารกเกิดอาการชักเกร็งและสมองพิการได้ จำเป็นต้องลดระดับสารเหลืองลงอย่างรวดเร็ว โดยการเปลี่ยนถ่ายเลือดของทารกกับเลือดของผู้ใหญ่ แต่เนื่องจากมีความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนหลายอย่างจึงพิจารณาทำในรายที่ไม่ตอบสนองต่อการรักษาโดยการส่องไฟเท่านั้น

ดังนั้น เมื่อทารกมีอาการตัวเหลือง คุณพ่อคุณแม่จึงไม่ควรให้ทารกดื่มน้ำเปล่าหรือพาไปตากแดด เพราะนอกจากจะไม่ทำให้ภาวะตัวเหลืองดีขึ้นแล้วนั้น การปล่อยทิ้งไว้นาน หรือการรักษาล่าช้าอาจทำให้ทารกเกิดอาการชักและสมองพิการถาวรได้ ฉะนั้นหลังคลอดคุณพ่อคุณแม่ต้องหมั่นสังเกตลูกน้อย หากลูกมีอาการตัวเหลืองผิดปกติ ควรรีบพาลูกน้อยกลับไปปรึกษาแพทย์เพื่อได้รับการตรวจรักษาที่เหมาะสม


Share :

บทความทางการแพทย์ศูนย์สุขภาพเด็ก

เว็บไซต์นี้ใช้คุกกี้ เราใช้คุกกี้เพื่อนำเสนอคอนเทนต์และโฆษณาที่ท่านอาจสนใจเพื่อให้ท่านได้รับประสบการณ์ที่ดีบนบริการของเรา หากท่านใช้บริการเว็บไซต์ของเราต่อไปโดยไม่ได้ปรับการตั้งค่าใดๆ เราเข้าใจว่าท่านยินยอมที่จะรับคุกกี้บนเว็บไซต์ของเรา คลิกเพื่อดูข้อเพิ่มเติม