เบาหวานกินอะไรได้บ้าง ? แนะนำอาหารผู้ป่วยเบาหวานที่อร่อยได้

การเลือกอาหารผู้ป่วยเบาหวานอย่างถูกต้อง ช่วยควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดและลดความเสี่ยงภาวะแทรกซ้อน ผู้ป่วยและผู้ดูแลจึงควรเรียนรู้ว่าสิ่งใดกินได้บ้าง เพื่อจัดสัดส่วนมื้ออาหารได้อย่างสมดุล ขณะเดียวกัน การทำความเข้าใจว่าเป็นเบาหวานห้ามกินอะไรบ้างก็เป็นสิ่งจำเป็นที่ช่วยให้หลีกเลี่ยงน้ำตาลหรือไขมันแฝงได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทั้งยังจะส่งผลให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นในระยะยาว

โรคเบาหวาน เป็นโรคที่มีระดับน้ำตาลในเลือดสูงกว่าปกติ เกิดขึ้นเนื่องจากร่างกายมีอินซูลินน้อย หรือเซลล์ในร่างกายไม่ตอบสนองต่ออินซูลินตามปกติ ทำให้ไม่สามารถนำน้ำตาลในเลือดไปใช้เป็นพลังงานได้ ผู้ป่วยมักมีอาการปัสสาวะบ่อย หิวน้ำบ่อย และน้ำหนักลดอย่างผิดปกติ หากปล่อยไว้ในระยะยาวโดยไม่ควบคุมจะส่งผลให้เกิดภาวะแทรกซ้อนร้ายแรง เช่น ภาวะเบาหวานขึ้นตา เบาหวานลงไต โรคหัวใจและหลอดเลือดตีบแข็ง

จุดมุ่งหมายในการควบคุมอาหาร

การดูแลสุขภาพให้แข็งแรงอย่างยั่งยืน เริ่มต้นได้จากการจัดเตรียมอาหารของคนเป็นเบาหวานให้ถูกต้องตามหลักโภชนาการ โดยมีเป้าหมายหลักดังต่อไปนี้

• เพื่อควบคุมระดับน้ำตาล ไขมันในเลือด และความดันโลหิตให้อยู่ในระดับปกติ หรือใกล้เคียงในระดับเกณฑ์ปกติ
• เพื่อให้ร่างกายได้รับสารอาหารและพลังงานอย่างเพียงพอ แต่ไม่รับพลังงานเกินความต้องการของร่างกาย
• เพื่อควบคุมน้ำหนักตัวให้อยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยให้การควบคุมโรคมีประสิทธิภาพมากขึ้น
• เพื่อป้องกันหรือชะลอการเกิดโรคแทรกซ้อนของโรคเบาหวานในระยะยาว
• เพื่อให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตที่ดี แข็งแรง และสามารถประกอบอาชีพในสังคมได้ตามปกติอย่างมีความสุข

> กลับสารบัญ

เบาหวานกินอะไรได้บ้าง ?

หลายคนมักเข้าใจผิดว่าเมื่อเป็นโรคเบาหวานแล้วต้องอดอาหาร แต่แท้จริงแล้วอาหารของคนเป็นเบาหวานไม่ได้ต่างจากเมนูสุขภาพทั่วไป เพียงแต่ต้องยึดหลักการกินง่าย ๆ ในแต่ละมื้อ ดังนี้

• รับประทานอาหารให้หลากหลายและครบถ้วนตามหลักโภชนาการในสัดส่วนที่พอดี
• เน้นอาหารที่มีกากใยสูง เลือกเนื้อสัตว์ไขมันต่ำ และรู้ว่าควรหลีกเลี่ยงส่วนผสมประเภทใด
• กะเกณฑ์สัดส่วนอาหารให้พอดีกับความต้องการของร่างกายในแต่ละวัน เพื่อไม่ให้ระดับน้ำตาลในเลือดสวิงขึ้นลงอย่างรวดเร็ว

> กลับสารบัญ

อาหารเบาหวานแบ่งเป็น 3 กลุ่ม ที่ผู้ป่วยต้องรู้

เพื่อให้ง่ายต่อการจดจำและนำไปปฏิบัติจริง สามารถแบ่งหมวดหมู่ของโภชนาการออกเป็น 3 ประเภทหลัก ดังนี้

1. อาหารที่คนเป็นเบาหวานไม่ควรกิน

กลุ่มนี้คืออาหารผู้ป่วยเบาหวานที่ไม่แนะนำให้กิน เนื่องจากจะทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดพุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว ทั้งยังส่งผลเสียต่อการควบคุมโรค ได้แก่

• อาหารที่มีน้ำตาลเป็นส่วนประกอบหลัก เช่น เค้ก คุกกี้ ไอศกรีม ขนมหวาน และช็อกโกแลต
• เครื่องดื่มที่มีน้ำตาลสูง เช่น น้ำหวาน น้ำอัดลม นมเปรี้ยว นมปรุงแต่งรส น้ำผลไม้ เครื่องดื่มชูกำลัง และน้ำเกลือแร่
• ผลไม้และน้ำตาลเข้มข้น เช่น ผลไม้เชื่อม ผลไม้ตากแห้ง ผลไม้กวน น้ำผึ้ง และลูกอม หากผู้ป่วยมีความต้องการบริโภคอาหารที่มีรสหวาน แนะนำให้เลือกใช้น้ำตาลเทียมหรือสารให้ความหวานแทนน้ำตาลที่ผ่านการรับรองจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.)

2. อาหารที่ผู้ป่วยเบาหวานกินได้

กลุ่มนี้คืออาหารที่รับประทานได้เพื่อให้พลังงานแก่ร่างกาย แต่ต้องกะเกณฑ์ปริมาณอย่างเคร่งครัด

อาหารประเภทแป้งและผลิตภัณฑ์จากแป้ง

• อาหารในกลุ่มนี้ ได้แก่ ข้าว ขนมปัง เผือก มัน ข้าวโพด ก๋วยเตี๋ยว บะหมี่ วุ้นเส้น ขนมจีน และถั่วต่าง ๆ
• เมื่อรับประทานเข้าไปจะถูกย่อยเป็นน้ำตาล หากกินมากเกินไปจะทำให้น้ำตาลและไขมันในเลือดสูง
• แนะนำให้รับประทานในปริมาณ 6-11 ส่วนต่อวัน
• ตัวอย่างปริมาณแป้ง 1 ส่วน เทียบเท่ากับข้าวสวย 1 ทัพพี ข้าวเหนียว 3 ช้อนโต๊ะ ขนมจีน วุ้นเส้น หรือก๋วยเตี๋ยวครึ่งถ้วยตวง หรือขนมปัง 1 แผ่น

อาหารประเภทโปรตีน

• แหล่งโปรตีน ได้แก่ เนื้อสัตว์ ไข่ นม ชีส และเต้าหู้
• ควรเลือกเนื้อสัตว์ไม่ติดมันและไม่ติดหนัง เพื่อลดการสะสมของไขมันและคอเลสเตอรอล
• ไม่ควรกินโปรตีนมากเกินความจำเป็น เพราะจะทำให้ไตทำงานหนักในการขับของเสีย
• แนะนำให้รับประทานในปริมาณ 3-5 ส่วนต่อวัน
• ตัวอย่างปริมาณโปรตีน 1 ส่วน เทียบเท่ากับเนื้อสัตว์ล้วน 2 ช้อนโต๊ะ ปลาทูตัวเล็ก 1 ตัว ไข่ 1 ฟอง หรือเต้าหู้แข็งครึ่งแผ่น

อาหารไขมัน

• ควรหลีกเลี่ยงไขมันสัตว์ กะทิ น้ำมันมะพร้าว และน้ำมันปาล์ม
• ควรเปลี่ยนมาใช้น้ำมันพืชที่มีกรดไขมันอิ่มตัวต่ำแทน เช่น น้ำมันรำข้าว น้ำมันถั่วเหลือง และน้ำมันมะกอก
• จำกัดปริมาณการรับประทานเพียง 3-5 ส่วนต่อวัน
• ตัวอย่างปริมาณไขมัน 1 ส่วน เทียบเท่ากับน้ำมันพืช 1 ช้อนชา หรือถั่วลิสง 10 เมล็ด

ผลไม้

• สามารถรับประทานได้ แต่ต้องจำกัดปริมาณไม่เกิน 3 ส่วนต่อวัน
• ควรเลือกรับประทานผลไม้สด ไม่เชื่อม ไม่หมักดอง และไม่ทานคู่กับเครื่องจิ้ม
• ตัวอย่างปริมาณผลไม้ 1 ส่วน เทียบเท่ากับกล้วยน้ำว้า 1 ลูก ส้มเขียวหวาน 1 ลูก ฝรั่งครึ่งผล หรือมะละกอสุก 7-8 คำ

นมและผลิตภัณฑ์จากนม

• ควรเลือกดื่มนมจืดพร่องไขมันที่ไม่มีการปรุงแต่งรสชาติ
• แนะนำให้ดื่มวันละ 1-2 แก้ว เพื่อให้ร่างกายได้รับโปรตีนและแคลเซียมอย่างเพียงพอ

แอลกอฮอล์

• ควรหลีกเลี่ยงเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ทุกชนิด เช่น เบียร์ ไวน์ และเหล้าหวาน
• เครื่องดื่มกลุ่มนี้มีคาร์โบไฮเดรตสูง ส่งผลให้ระดับน้ำตาลในเลือดพุ่งสูงขึ้น
• การดื่มขณะท้องว่างอาจทำให้น้ำตาลในเลือดตกกะทันหัน และยังส่งผลให้ไขมันไตรกลีเซอไรด์สูงขึ้นอีกด้วย

เกลือและโซเดียม

• ควรจำกัดปริมาณโซเดียมไม่เกินวันละ 2,000 มิลลิกรัม เทียบเท่าเกลือ 1 ช้อนชา หรือน้ำปลา 4 ช้อ
• การรับประทานโซเดียมมากเกินไปเป็นสาเหตุให้ความดันโลหิตสูง
• ควรหลีกเลี่ยงอาหารที่มีโซเดียมสูง เช่น อาหารหมักดอง บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป และขนมอบกรอบ

3. อาหารเบาหวานที่รับประทานได้ไม่จำกัด

อาหารกลุ่มนี้เป็นอาหารที่ให้พลังงานต่ำและมีกากใยอาหารสูง สามารถทานได้โดยไม่ต้องกังวล ได้แก่

• ผักใบเขียวทุกชนิด
• เครื่องเทศต่าง ๆ เช่น กระเทียม พริกไทย
• ชาและกาแฟที่ไม่ใส่ส่วนผสมของน้ำตาล รวมถึงน้ำอัดลมสูตรไม่มีน้ำตาล แต่แนะนำว่าให้ดื่มไม่เกินวันละ 2 แก้วต่อวัน
• เครื่องปรุงรสธรรมชาติ เช่น มะนาว น้ำส้มสายชู

> กลับสารบัญ

ข้อแนะนำการกินอาหารสำหรับผู้ป่วยเบาหวานในชีวิตประจำวัน

1. หากผู้ป่วยเบาหวานมีภาวะน้ำหนักเกิน แนะนำให้ลดน้ำหนักโดยลดอาหารประเภทแป้ง น้ำตาล และไขมันลง พร้อมเพิ่มสัดส่วนโปรตีนและผักใบเขียวในแต่ละมื้อเพื่อให้รู้สึกอิ่ม
2. งดสูบบุหรี่โดยเด็ดขาด เพื่อลดปัจจัยเสี่ยงในการเกิดภาวะหลอดเลือดตีบตัน ทั้งหลอดเลือดหัวใจ หลอดเลือดสมอง และหลอดเลือดส่วนปลาย
3. หากเริ่มมีภาวะเบาหวานลงไต ผู้ป่วยต้องจำกัดปริมาณโปรตีน และลดการบริโภคอาหารรสเค็มลงอย่างเคร่งครัด
4. ควรรับประทานอาหารให้ตรงเวลา และกะปริมาณอาหารให้ใกล้เคียงกันในแต่ละมื้อของทุกวัน เพื่อช่วยให้ระดับน้ำตาลในเลือดคงที่ ไม่สวิงขึ้นลงรุนแรง

การดูแลเรื่องโภชนาการและการเลือกอาหารของคนเป็นเบาหวานถือเป็นหัวใจสำคัญในการดูแลสุขภาพ แต่การมีแพทย์คอยประเมินอาการและให้คำแนะนำอย่างใกล้ชิด จะช่วยให้การควบคุมโรคมีประสิทธิภาพ หากคุณหรือคนในครอบครัวมีความเสี่ยง สามารถเข้ารับการตรวจเบาหวานเพื่อคัดกรองความเสี่ยงตั้งแต่เนิ่น ๆ หรือปรึกษาแนวทางการรักษาเบาหวานที่ต้นเหตุ ป้องกันภาวะแทรกซ้อนในอนาคต

ช่องทางติดต่อ ศูนย์อายุรกรรม (เบาหวาน) โรงพยาบาลนครธน ชั้น 1

• Facebook Fanpage: Nakornthon Hospital
• LINE Official: @nakornthon
• Tel: 02-450-9999 ต่อ 1233

> กลับสารบัญ