DEXA Scan การตรวจองค์ประกอบของร่างกายที่สายสุขภาพและนักกีฬาต้องลอง
ศูนย์ : ศูนย์สุขภาพนครธน
สำหรับสายรักสุขภาพ คนที่ชื่นชอบการออกกำลังกาย หรือแม้แต่ผู้ที่กำลังตั้งใจปั้นหุ่นให้เป๊ะปัง คุณอาจจะเคยได้ยินคำแนะนำที่ว่า อย่าดูแค่ตัวเลขบนตาชั่ง กันมาบ้างใช่ไหม? นั่นเป็นเพราะว่าตัวเลขน้ำหนักเพียงอย่างเดียว ไม่สามารถบอกสุขภาพโดยรวมของเราได้ทั้งหมด การตรวจองค์ประกอบของร่างกาย (Body composition) ด้วยเทคโนโลยีทางการแพทย์ที่เรียกว่า DEXA Scan จึงกลายมาเป็นตัวช่วยสำคัญที่จะให้เราเข้าใจร่างกายตัวเองเพื่อนำไปสู่การวางแผนการดูแลสุขภาพเฉพาะบุคคลได้อย่างตรงจุด
สารบัญ
- DEXA Scan คืออะไร?
- เครื่องวิเคราะห์องค์ประกอบของร่างกาย (BIA) vs DEXA Scan
- ใครบ้างที่ควรไปทำ DEXA Scan ตรวจองค์ประกอบของร่างกาย?
- การเตรียมตัวและขั้นตอนการตรวจการเตรียมตัวสำหรับ
- ผลลัพธ์ที่ได้ นำไปวางแผนสุขภาพได้อย่างไร?
- คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ DEXA Scan ตรวจองค์ประกอบของร่างกาย (FAQ)
- ปรึกษาปัญหาสุขภาพ ไม่เสียค่าใช้จ่าย
DEXA Scan คืออะไร?
DEXA Scan (Dual-Energy X-ray Absorptiometry) คือเครื่องตรวจวัดความหนาแน่นมวลกระดูก (Bone Mineral Density: BMD) ที่ใช้เทคโนโลยีเครื่องเอกซเรย์พลังงานต่ำ จุดเด่นที่สำคัญของเครื่องนี้คือ ไม่ได้ทำได้แค่การวินิจฉัยโรคกระดูกพรุนเพียงอย่างเดียว แต่ยังสามารถวิเคราะห์องค์ประกอบร่างกายได้อย่างละเอียดอีกด้วยเครื่องนี้สามารถประเมินสิ่งต่างๆ ในร่างกายของคุณได้อย่างครบถ้วน ได้แก่ มวลไขมัน (Fat Mass), มวลกล้ามเนื้อ (Lean Mass/Muscle Mass), มวลกระดูก (Bone Mass)และการกระจายตัวของไขมันเฉพาะส่วน ด้วยความที่ตัวเครื่องใช้รังสีในปริมาณที่น้อยมาก ทำให้การตรวจมีความปลอดภัย ตรวจได้ง่าย รวดเร็ว จึงเหมาะอย่างยิ่งสำหรับการดูแลสุขภาพในมิติที่ลึกและเฉพาะบุคคลมากขึ้น
โดยการทำ DEXA Scan สามารถแยกแยะมวลกล้ามเนื้อในส่วนต่างๆ ของร่างกายได้ชัดเจน เช่น บริเวณแขน ขา และลำตัว ทำให้รู้ได้เลยว่าแขนหรือขาแต่ละข้างมีมวลกล้ามเนื้อเท่าไหร่
เครื่องวิเคราะห์องค์ประกอบของร่างกาย (BIA) vs DEXA Scan
หลายคนอาจจะคุ้นเคยกับเครื่องวิเคราะห์องค์ประกอบของร่างกาย (BIA - Bioelectrical Impedance Analysis) ซึ่งต่างจาก DEXA อย่างไร? มาดูตารางเปรียบเทียบกัน
ใครบ้างที่ควรไปทำ DEXA Scan ตรวจองค์ประกอบของร่างกาย?
- กลุ่มนักกีฬาและคนออกกำลังกาย เหมาะมากสำหรับคนที่เข้าฟิตเนสหรือนักกีฬาที่ต้องการรู้ว่า "น้ำหนักที่ลดลง" เป็นไขมันหรือกล้ามเนื้อกันแน่
- ผู้ที่กำลังต้องการลดน้ำหนัก หากคุณลดน้ำหนักผิดวิธี อาจส่งผลให้มวลกล้ามเนื้อลดลง ซึ่งเป็นผลเสียมากกว่าผลดี การตรวจด้วย DEXA Scan จะช่วยประเมินและกำหนดวิธีการลดน้ำหนักที่เหมาะสม
- ผู้ที่มีความเสี่ยงภาวะสูญเสียกล้ามเนื้อ ภาวะนี้พบได้มากในคนอ้วน, ผู้สูงอายุ, ผู้ที่มีภาวะขาดสารอาหาร หรือผู้ที่มีโรคเรื้อรัง เช่น เบาหวาน ไตวายเรื้อรัง และโรคปอด การที่มวลกล้ามเนื้อลดลงอาจทำให้สุขภาพโดยรวมไม่แข็งแรงและเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนสูงขึ้น
การเตรียมตัวและขั้นตอนการตรวจการเตรียมตัวสำหรับ
ตรวจองค์ประกอบของร่างกาย ด้วย DEXA Scan นั้นง่ายมาก ไม่ได้ยุ่งยากอย่างที่คิด โดยมีข้อควรปฏิบัติดังนี้
- งดอาหารอย่างน้อย 4 ชั่วโมง ก่อนการตรวจ แต่คุณยังสามารถดื่มน้ำเปล่าได้ตามปกติ
- งดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ อย่างน้อย 48 ชั่วโมงก่อนมาตรวจ
- งดการออกกำลังกาย 12 ชั่วโมงก่อนการตรวจ เพื่อให้กล้ามเนื้อและระดับน้ำในร่างกายอยู่ในภาวะปกติ
- ข้อควรระวังสำคัญ การตรวจนี้ ไม่แนะนำให้ทำในหญิงตั้งครรภ์
- ขั้นตอนขณะเข้ารับการตรวจ การตรวจจะใช้เวลาเพียงแค่ประมาณ 20-30 นาทีเท่านั้น โดยผู้เข้ารับการตรวจจะต้องนอนบนเตียงและจัดท่าทางให้เหมาะสมตามที่เจ้าหน้าที่แนะนำ ขณะที่เครื่องกำลังตรวจ คุณเพียงแค่นอนอยู่นิ่งๆ ไม่ขยับตัว และสามารถหายใจได้ตามปกติเลย
ผลลัพธ์ที่ได้ นำไปวางแผนสุขภาพได้อย่างไร?
เมื่อตรวจเสร็จแล้ว ผลของการทำ DEXA Scan จะทำให้แพทย์และตัวคุณเองได้เห็นสัดส่วนของ มวลกระดูก ไขมัน และกล้ามเนื้อในร่างกายได้อย่างชัดเจนมาก ข้อมูลเชิงลึกเหล่านี้ สามารถนำไปใช้ร่วมกับการตรวจสุขภาพประจำปี เพื่อใช้ติดตามผลของการออกกำลังกายและการควบคุมน้ำหนักได้อย่างแม่นยำยิ่งขึ้น เช่น หากคุณมีเป้าหมายในการลดมวลไขมัน หรือ สร้างมวลกล้ามเนื้อ ผลตรวจจะบอกคุณได้ชัดเจนว่าตารางการฝึกซ้อมและอาหารที่คุณกินเข้าไปตลอดหลายเดือนที่ผ่านมานั้น มาถูกทางแล้วหรือยัง
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ DEXA Scan ตรวจองค์ประกอบของร่างกาย (FAQ)
1:DEXA Scan อันตรายจากรังสีหรือไม่?
ตอบ: DEXA Scan ใช้เทคโนโลยีเอกซเรย์พลังงานต่ำมาก (Low-Dose) ซึ่งปริมาณรังสีที่ได้รับนั้นน้อยกว่าการเอกซเรย์ปอดปกติเสียอีก จึงมีความปลอดภัยสูงมาก
2:ใช้เวลาในการตรวจนานแค่ไหน?
ตอบ: ขั้นตอนการตรวจตั้งแต่เริ่มจนจบ ใช้เวลาเพียงแค่ประมาณ 20-30 นาทีเท่านั้น และไม่ต้องมีการฉีดสีหรือเจาะเลือดใดๆ
3:ควรตรวจบ่อยแค่ไหนถึงจะเห็นความเปลี่ยนแปลง?
ตอบ: สำหรับผู้ที่อยู่ในช่วงควบคุมน้ำหนักหรือสร้างกล้ามเนื้อ แนะนำให้ตรวจทุกๆ 3-6 เดือน เพื่อติดตามความก้าวหน้าและปรับเปลี่ยนแผนการออกกำลังกายหรือโภชนาการให้เหมาะสม
4:มีเหล็กดัดฟัน หรือมีการฝังโลหะในร่างกาย สามารถตรวจได้ไหม?
ตอบ: โดยทั่วไปสามารถตรวจได้ แต่ควรแจ้งให้แพทย์หรือเจ้าหน้าที่รังสีเทคนิคทราบล่วงหน้า เพื่อให้เจ้าหน้าที่ปรับการประเมินผลในบริเวณที่มีโลหะให้ถูกต้อง
5:ผู้หญิงที่มีประจำเดือน สามารถทำ DEXA Scan ได้หรือไม่?
ตอบ: สามารถทำได้ตามปกติ ไม่มีผลกระทบต่อความแม่นยำของการประเมินองค์ประกอบของร่างกาย
DEXA Scan ตรวจองค์ประกอบของร่างกาย ไม่ใช่เรื่องไกลตัว หรือจำกัดสิทธิ์ไว้เฉพาะผู้ป่วยอีกต่อไป แต่มันคือเครื่องมือที่จะช่วยปลดล็อคศักยภาพในตัวคุณ ทำให้การปั้นหุ่น ลดไขมัน หรือสร้างกล้ามเนื้อ เป็นเรื่องที่ง่ายขึ้น เพราะคุณจะทราบถึงโครงสร้างร่างกายที่แท้จริง นำไปสู่การจัดตารางออกกำลังกายและการกินอาหารที่ออกแบบมาเพื่อคุณโดยเฉพาะ
ปรึกษาปัญหาสุขภาพ
ไม่เสียค่าใช้จ่าย
บทความทางการแพทย์ศูนย์สุขภาพนครธน
