ในวัย 1-2 ปี เป็นช่วงวัยของการเรียนรู้และพัฒนาการที่สำคัญที่สุดของลูกน้อย เด็กจะเริ่มก้าวเดิน พูดจาสื่อสาร และแสดงความเป็นตัวของตัวเองมากขึ้น การเลี้ยงดูและพัฒนาการของลูกน้อยวัย 1-2 ปีให้เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพนั้น คุณพ่อคุณแม่จำเป็นต้องมีความเข้าใจในพัฒนาการตามวัยของลูก รวมถึงวิธีการดูแลที่เหมาะสม ไม่ว่าจะเป็นเรื่องโภชนาการ การนอนหลับ การสร้างพฤติกรรมการกินที่ดี การดูแลสุขภาพช่องปากและฟัน ซึ่งการดูแลในช่วงวัยนี้จึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง เพื่อวางรากฐานที่แข็งแรงให้กับการเติบโตในอนาคต
การดูแลด้านโภชนาการลูกน้อย วัย 1-2 ปี
ควรกินอาหารหลักวันละ 3 มื้อ และมีอาหารว่าง 1-2 ครั้ง อาหารควรครบ 5 หมู่ โดยเฉพาะเนื้อสัตว์ ตับ ไข่ ผักและผลไม้ เพื่อป้องกันภาวะขาดธาตุเหล็ก ควรดื่มนมรสจืดวันละ 2-3 มื้อ มื้อละ 6-8 ออนซ์ และฝึกดื่มจากแก้วหรือหลอด งดใช้ขวดนมเมื่ออายุ 18 เดือน
- ปริมาณอาหารใน 1 มื้อ
- ข้าวสวย 1 ทัพพี (ประมาณ 6 ช้อนโต๊ะ)
- ไข่สุกครึ่งฟอง หรือเนื้อสัตว์/ตับบด 1 ช้อนโต๊ะ
- ผักสุก 1 ทัพพี + น้ำมัน 1½ ช้อนชา
- ผลไม้สุกนิ่ม 3-4 ชิ้น
แนวทางสร้างพฤติกรรมการกินที่ดี
- สังเกตสัญญาณหิว-อิ่ม และหยุดเมื่อเด็กอิ่ม
- เตรียมอาหารที่เหมาะสมกับวัย และลองอาหารใหม่ซ้ำ ๆ หลายครั้ง
- จัดที่นั่งกินเป็นกิจวัตร หลีกเลี่ยงโทรทัศน์หรือมือถือ
- ทำบรรยากาศการกินให้ผ่อนคลาย ไม่ดุหรือบังคับ
- จำกัดเวลาอาหารแต่ละมื้อไม่เกิน 30 นาที
- เปิดโอกาสให้ลูกกินเอง แม้จะหกเลอะเทอะ
- เลิกนมมื้อดึกตั้งแต่อายุ 6-9 เดือน และฝึกดื่มนมจากแก้วเพื่อเลิกขวดนมช่วงอายุ 1-1½ ปี
การดูแลด้านการนอนลูกน้อยวัย 1-2 ปี
เด็กวัยนี้ควรนอนรวมวันละ 11-14 ชั่วโมง โดยไม่ตื่นในช่วงกลางคืน และนอนกลางวัน 1-2 ครั้ง ควรสร้างกิจวัตรก่อนนอน เช่น อาบน้ำ แปรงฟัน อ่านนิทาน และวางลูกบนที่นอนเมื่อเริ่มง่วง เพื่อให้เรียนรู้การหลับเอง หากตื่นกลางดึก ควรปลอบเบา ๆ โดยไม่อุ้มหรือเล่นด้วย โดยสามารถการสร้างสุขนิสัยการนอนที่ดีได้ดังนี้
- กำหนดเวลาเข้านอนและกิจวัตรประจำวันให้ชัดเจนและสม่ำเสมอ
- ทำกิจกรรมเงียบ ๆ ไม่ตื่นเต้น ก่อนนอน 30-60 นาที
- หลีกเลี่ยงอาหารหรือเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน
- ห้องนอนควรเงียบสงบ ไม่สว่างเกินไป และมีอุณหภูมิพอเหมาะ
- นอนกลางวันไม่เกิน 3 ชม. และในช่วงบ่ายต้น ๆ
- ห้องนอนใช้สำหรับการนอนเท่านั้น ไม่ควรใช้ห้องนอนเป็นที่ลงโทษลูก และไม่ควรมีอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ เพราะจะรบกวนการนอนได้
การดูแลลูกน้อย วัย 1-2 ปีด้านการเริ่มฝึกขับถ่าย
ควรเริ่มเมื่อเด็กพร้อม โดยทั่วไปหลังอายุ 18 เดือนขึ้นไป การบังคับก่อนวัยอาจทำให้เด็กเกิดความกดดันและต่อต้านได้ โดยสามารถสังเกตสัญญาณความพร้อมในการฝึก ได้แก่
- เดินและนั่งกระโถนหรือชักโครกได้มั่นคง
- ควบคุมการปัสสาวะได้พอสมควร (ห่าง 2–3 ชั่วโมง)
- เข้าใจคำสั่งง่าย ๆ 2 ขั้นตอน เช่น “ถอดกางเกง–นั่งกระโถน”
- สื่อสารได้ว่าต้องการเข้าห้องน้ำ
- ให้ความร่วมมือและอยากลองด้วยตนเอง
วิธีการฝึก
- ใช้คำง่าย ๆ เช่น “ฉี่” “อี้” “กระโถน” เพื่อให้ลูกเข้าใจ
- เปิดโอกาสให้เลือกว่าจะใช้กระโถนหรือชักโครก
- เริ่มจากการนั่งทำความคุ้นเคย แม้ยังไม่ถอดเสื้อผ้า แล้วค่อยให้นั่งจริงหลังมื้ออาหาร
- พ่อแม่ควรเป็นตัวอย่างที่ดี และให้กำลังใจทุกครั้งเมื่อลูกทำได้
- หลีกเลี่ยงการดุว่าหรือกดดัน หากลูกไม่พร้อมควรหยุดและเริ่มใหม่เมื่อพร้อม
การดูแลลูกน้อย วัย 1-2 ปี ด้านสุขภาพช่องปากและฟัน
แปรงฟันวันละ 2 ครั้ง เช้าและก่อนนอน ใช้แปรงเด็กและยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ ปริมาณเท่าเมล็ดข้าวสาร หากยังบ้วนไม่ได้ให้ผู้ปกครองช่วยเช็ดฟองออก หลีกเลี่ยงขนมและเครื่องดื่มหวาน และควรเลิกใช้ขวดนม ฝึกดื่มจากแก้วหรือหลอดแทน โดยประเมินสุขภาพช่องปากโดยทันตแพทย์สม่ำเสมอทุก 6-12 เดือน
ความปลอดภัย (Injury prevention)
- ควรจัดบ้านให้ปลอดภัย เนื่องจากเริ่มเดิน วิ่งและปีนป่ายได้
- เก็บของมีคม ของร้อน และสารเคมี/ยาล้างบ้านให้พ้นมือ
- ระวังการสำลัก/ติดคอ ไม่ควรให้ของเล่นชิ้นเล็กหรืออาหารชิ้นใหญ่เกินไป
- ติดที่กั้นบันได ปิดปลั๊กไฟ และระวังของเล่นชิ้นเล็กที่เสี่ยงต่อการสำลัก
การตรวจคัดกรองที่สำคัญในช่วงอายุ 1 -2 ปี
- ตรวจคัดกรองพัฒนาการด้วยเครื่องมือมาตรฐานที่อายุ 18 เดือน
- ตรวจคัดกรองออทิสติกโดยใช้แบบสอบถามที่อายุ 18 เดือน และ 24 เดือน
- ประเมินสุขภาพช่องปากโดยทันตแพทย์สม่ำเสมอทุก 6-12 เดือน
- ควรตรวจระดับฮีโมโกลบินหรือฮีมาโทคริต เพื่อคัดกรองภาวะซีดเมื่ออายุ 12 เดือน (กรณียังไม่ได้ตรวจที่อายุ 9 เดือน)
ช่องทางการนัดหมายและสอบถามรายละเอียด
- Facebook Fanpage: Nakornthon Hospital
- LINE Official: @nakornthon
- ศูนย์สุขภาพเด็ก 02-450-9999 ต่อ 1132-133 (เด็กป่วย) และ 1121-1122 (เด็กสุขภาพดี)
ปรึกษาทุกปัญหาสุขภาพแบบออนไลน์
ไม่เสียค่าใช้จ่าย
กรอกข้อมูลเพื่อให้เจ้าหน้าที่ติดต่อกลับ
_614140049.jpg)
