ท่อนำไข่ตีบตัน (Block Fallopian Tube) สาเหตุมีบุตรยาก อยากมีลูกต้องทำอย่างไร

สำหรับผู้ที่พยายามมีบุตรมาเป็นระยะเวลานานแต่ยังไม่ตั้งครรภ์ ปัจจัยที่เกี่ยวข้องอาจเกิดขึ้นได้หลายด้าน หนึ่งในสิ่งที่แพทย์ให้ความสำคัญในการประเมินฝ่ายหญิงคือ ท่อนำไข่ เพราะเป็นบริเวณที่เกี่ยวข้องกับการเดินทางของไข่และการปฏิสนธิ หากท่อนำไข่เกิดการตีบหรืออุดตัน การเดินทางของไข่และอสุจิอาจไม่เป็นไปตามปกติ และในบางกรณีอาจทำให้ตัวอ่อนไม่สามารถเดินทางเข้าสู่โพรงมดลูกได้ จึงอาจส่งผลต่อโอกาสในการตั้งครรภ์ การทำความเข้าใจว่า ท่อนำไข่ตีบตันเกิดจากอะไร มีอาการหรือไม่ ตรวจอย่างไร และรักษาได้ด้วยวิธีใด จะช่วยให้ผู้ที่กำลังวางแผนมีบุตรสามารถพูดคุยกับแพทย์และเลือกแนวทางที่เหมาะสมกับสถานการณ์ของตนเองได้

ท่อนำไข่คืออะไร

ท่อนำไข่ หรือปีกมดลูก เป็นท่อขนาดเล็กที่อยู่บริเวณด้านข้างของมดลูกและเชื่อมต่อกับบริเวณรังไข่ โดยมีบทบาทเป็นเส้นทางที่ไข่ใช้เดินทางหลังจากตกจากรังไข่ และเป็นบริเวณที่ไข่มีโอกาสพบกับอสุจิเพื่อเกิดการปฏิสนธิ เมื่อท่อนำไข่เกิดการตีบหรืออุดตัน อาจทำให้ไข่กับอสุจิอาจเดินทางมาพบกันได้ยากหรือไม่สามารถพบกันได้ หรืออาจทำให้เกิดการฝังตัวนอกมดลูก เกิดการท้องนอกมดลูกได้

> กลับสารบัญ

ท่อนำไข่ตีบตันมีอาการอย่างไร?

สิ่งที่ทำให้ภาวะท่อนำไข่ตีบตันสังเกตได้ยาก ไม่มีอาการเฉพาะเจาะจง ผู้หญิงบางรายจึงเพิ่งทราบว่ามีความผิดปกติเมื่อพยายามตั้งครรภ์แล้วไม่สำเร็จเป็นเวลานาน หรือ หากท่อนำไข่มีปัญหาที่เกี่ยวข้องกับการอักเสบหรือโรคในอุ้งเชิงกราน อาจพบอาการร่วมบางอย่างได้ เช่น

• ปวดบริเวณท้องน้อยหรืออุ้งเชิงกรานเป็นเวลานาน
• มีอาการปวดประจำเดือนมากกว่าที่เคยเป็น
• รู้สึกเจ็บหรือปวดระหว่างมีเพศสัมพันธ์
• มีตกขาวที่ผิดปกติ

> กลับสารบัญ

สาเหตุที่ทำให้ท่อนำไข่ตีบหรืออุดตัน

ภาวะท่อนำไข่ตีบตันอาจเกิดขึ้นจากหลายปัจจัย โดยเฉพาะโรคหรือภาวะที่ทำให้เกิดการอักเสบและพังผืดบริเวณอุ้งเชิงกราน ได้แก่

1. การติดเชื้อในอุ้งเชิงกราน Pelvic Inflammatory Disease หรือ PID เป็นหนึ่งในสาเหตุสำคัญที่เกี่ยวข้องกับการอุดตันของท่อนำไข่ การติดเชื้อบางชนิด โดยเฉพาะการติดเชื้อทางเพศสัมพันธ์ เช่น หนองในหรือคลามัยเดีย อาจทำให้เกิดการอักเสบ และเมื่อเกิดพังผืดตามมา อาจส่งผลให้ท่อนำไข่ตีบหรืออุดตัน
2. เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ หรือ ช็อกโกแลตซีสต์ เกิดพังผืดบริเวณอุ้งเชิงกราน หรือพังผืดบริเวณใกล้ท่อนำไข่ ก็อาจรบกวนตำแหน่งหรือการทำงานของท่อนำไข่ได้
3. การผ่าตัดบางประเภท เช่น การผ่าตัดเนื้องอกมดลูก การผ่าตัดซีสต์ หรือการผ่าตัดคลอด อาจทำให้เกิดพังผืดภายหลังการผ่าตัด พังผืดดังกล่าวอาจดึงรั้งหรือทำให้ท่อนำไข่มีการเปลี่ยนแปลงจนเกิดการตีบหรืออุดตันได้

> กลับสารบัญ

การวินิจฉัยท่อนำไข่ตีบตัน?

เมื่อเข้ารับการประเมินภาวะมีบุตรยาก แพทย์จะพิจารณาจากประวัติสุขภาพ อาการ และการตรวจที่เหมาะสมกับแต่ละบุคคล โดยหนึ่งในวิธีที่ใช้ประเมินท่อนำไข่ตีบตัน คือ การฉีดสีท่อนำไข่ (HSG หรือ Hysterosalpingography) เป็นการตรวจทางรังสีที่ใช้ประเมินโพรงมดลูกและการเปิดของท่อนำไข่ โดยแพทย์จะใช้สารทึบรังสีและถ่ายภาพเอกซเรย์ เพื่อดูว่าสารสามารถผ่านไปตามท่อนำไข่ได้หรือไม่

> กลับสารบัญ

ท่อนำไข่ตีบตันรักษาได้อย่างไร?

การพบว่าท่อนำไข่มีการตีบหรืออุดตันไม่ได้หมายความว่าจะหมดโอกาสมีบุตร แต่แนวทางที่เหมาะสมต้องพิจารณาจากรายละเอียดของแต่ละคน เช่น ลักษณะของการอุดตันและปัจจัยด้านการเจริญพันธุ์อื่น ๆ แนวทางที่แพทย์อาจพิจารณา ได้แก่

1. การผ่าตัดผ่านกล้อง ในผู้ที่มีความผิดปกติบางลักษณะ แพทย์อาจพิจารณาการผ่าตัดผ่านกล้องเพื่อจัดการกับพังผืดหรือแก้ไขความผิดปกติของท่อนำไข่ ทั้งนี้ความเหมาะสมขึ้นอยู่กับตำแหน่งและระดับของการตีบตัน
2. การทำเด็กหลอดแก้ว (ICSI) ในกรณีที่ท่อนำไข่อุดตันทั้งสองข้าง หรือเป็นกรณีที่ไม่เหมาะกับการผ่าตัด วิธีนี้เป็นการนำไข่ออกมาปฏิสนธิกับอสุจินอกร่างกาย จากนั้นจึงนำตัวอ่อนกลับเข้าสู่โพรงมดลูก ทำให้กระบวนการดังกล่าวไม่จำเป็นต้องอาศัยการเดินทางของไข่ผ่านท่อนำไข่ตามธรรมชาติ

> กลับสารบัญ

สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติม

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับท่อนำไข่ตีบตัน (FAQ)

> กลับสารบัญ

หากกำลังประสบปัญหามีบุตรยาก การเข้ารับคำปรึกษาจากแพทย์เฉพาะทางด้านเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์ที่ ศูนย์นครธน กิฟท์ เฟอร์ทิลิตี้ โรงพยาบาลนครธน สามารถช่วยให้ได้รับการประเมินและวางแผนตรวจ เช่น HSG รวมถึงแนวทางรักษาที่เหมาะสมกับแต่ละบุคคล การตรวจหาสาเหตุแต่เนิ่น ๆ จึงเป็นอีกขั้นตอนสำคัญสำหรับผู้ที่ต้องการวางแผนการมีบุตรอย่างเหมาะสม