ภาวะมดลูกแตก (Uterine rupture) คืออะไร ทำไมถึงอันตรายทั้งแม่และทารกในครรภ์
ศูนย์ : ศูนย์สุขภาพสตรี
บทความโดย : พญ. จุฑาภรณ์ อุทัยแสน
ในระหว่างการตั้งครรภ์ความปลอดภัยของแม่และทารกในครรภ์คือสิ่งที่สำคัญที่สุด แต่มีภาวะหนึ่งที่แม้จะพบได้ไม่บ่อย แต่เมื่อเกิดขึ้นแล้วกลับมีความรุนแรงสูงมาก นั่นคือ ภาวะมดลูกแตก (Uterine Rupture) ซึ่งเป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์ที่ต้องได้รับการรักษาทันทีเพื่อรักษาชีวิตทั้งคุณแม่และลูกน้อย
สารบัญ
ภาวะมดลูกแตก (Uterine rupture) คืออะไร
ภาวะมดลูกแตก (Uterine rupture) คือ การแตกหรือฉีกขาดของผนังมดลูก ทำให้ตกเลือดเข้าไปในช่องท้องเป็นจำนวนมากส่งผลให้ทารก รก หรือน้ำคร่ำอาจหลุดออกมาอยู่ในช่องท้องของคุณแม่ ทารกจะเสียชีวิตในครรภ์ โดยภาวะนี้มักเกิดขึ้นในช่วงระหว่างการเจ็บครรภ์คลอด แต่ในบางกรณีที่หายากมากก็อาจเกิดขึ้นได้ในช่วงท้ายของการตั้งครรภ์ก่อนการเจ็บครรภ์จริง
สัญญาณเตือนภาวะมดลูกแตก
- เกิดอาการปวดท้องรุนแรงเฉียบพลันแบบผิดปกติ
- มีเลือดออกทางช่องคลอดไหลออกมา
- อัตราการเต้นของหัวใจทารกผิดปกติ
- มดลูกหดตัวผิดปกติ อาจหยุดบีบตัวกะทันหัน หรือบีบตัวแรงเกินไปจนผิดจังหวะ
- คุณแม่ตั้งครรภ์เกิดภาวะช็อก ความดันโลหิตต่ำลง ชีพจรเต้นเร็ว หน้ามืด หรือหมดสติ
ทำไมถึงอันตรายทั้งแม่และทารกในครรภ์
ความน่ากลัวของมดลูกแตกอยู่ที่ความรวดเร็วและความรุนแรงของอาการ ดังนี้
อันตรายต่อคุณแม่
- การตกเลือดภายในอย่างรุนแรง มดลูกเป็นอวัยวะที่มีเส้นเลือดเยอะ และเมื่อเกิดการฉีกขาดจะทำให้เสียเลือดมากจนเกิดอาการช็อกได้
- ภาวะแทรกซ้อนจากการผ่าตัด มักต้องได้รับการผ่าตัดด่วนเพื่อหยุดเลือด และในบางกรณีที่เลือดไม่หยุด แพทย์อาจจำเป็นต้อง ตัดมดลูก (Hysterectomy) เพื่อรักษาชีวิตแม่
- อันตรายต่ออวัยวะข้างเคียง เช่น กระเพาะปัสสาวะหรือลำไส้อาจได้รับบาดเจ็บจากการฉีกขาดได้
อันตรายต่อทารกในครรภ์
- ขาดออกซิเจนเฉียบพลัน เมื่อมดลูกแตก รกอาจลอกตัว ทำให้การส่งออกซิเจนจากแม่ไปสู่ลูกหยุดชะงัก
- อันตรายจากการหลุดเข้าไปในช่องท้อง ทารกอาจได้รับบาดเจ็บหรือเสียชีวิตหากไม่ได้รับการผ่าตัดทำคลอดภายในไม่กี่นาที
- ปัญหาสุขภาพระยะยาว หากขาดออกซิเจนนานเกินไป อาจส่งผลต่อระบบสมองและพัฒนาการของเด็กในอนาคต
ใครบ้างมีปัจจัยเสี่ยงภาวะมดลูกแตก
- การมีบาดแผลที่ตัวมดลูกมาก่อน เช่น มีประวัติการผ่าตัดคลอดบุตรในครรภ์ก่อน การผ่าตัดเนื้องอกมดลูก (Myomectomy) ความเสี่ยงจะขึ้นกับจำนวนและตำแหน่ง ลักษณะแผลผ่าตัดมดลูกเดิม
- การใช้ยาเร่งคลอดในปริมาณที่มากเกินไปหรือขาดการดูแลใกล้ชิด
- มดลูกมีความผิดปกติแต่กำเนิด หรือตั้งครรภ์หลายครั้งจนผนังมดลูกบาง
- การคลอดที่นานเกินไป มดลูกหดตัวรุนแรงต่อเนื่อง แต่ปากมดลูกไม่ขยาย ส่งผลให้มดลูกมีโอกาสฉีกขาด
- โครงสร้างเชิงกรานของคุณแม่แคบ ร่วมกับทารกมีขนาดใหญ่ ท่าทางการคลอดผิดปกติ
- การได้รับยากระตุ้นการบีบตัวของมดลูก
การป้องกันและการดูแลภาวะมดลูกแตก
- ฝากครรภ์อย่างสม่ำเสมอ โดยแจ้งประวัติการผ่าตัดทุกชนิดให้แพทย์ทราบอย่างละเอียด
- คลอดในสถานพยาบาลที่พร้อม ควรเลือกโรงพยาบาลที่มีทีมศัลยแพทย์ วิสัญญีแพทย์ และกุมารแพทย์ทารกแรกเกิด พร้อมดูแลกรณีฉุกเฉินตลอด 24 ชั่วโมง
- ประเมินความเสี่ยงในการคลอดบุตร คลอดก่อนกำหนด ในบางกรณีอาจต้องพิจารณาการผ่าตัด
ภาวะมดลูกแตกเป็นเรื่องที่น่ากังวล และอันตรายทั้งแม่และทารกในครรภ์ แต่สามารถป้องกันและลดความเสี่ยงได้โดยการฝากครรภ์อย่างสม่ำเสมอ แจ้งประวัติการผ่าตัดมดลูกให้แพทย์อย่างละเอียด การสังเกตความผิดปกติต่างไ ที่เกิดขึ้นระหว่างการตั้งครรภ์ และการตรวจเช็กสุขภาพครรภ์ตามนัดทุกครั้ง คือ เกราะป้องกันที่ดีที่สุดเพื่อความปลอดภัยของทั้งแม่และลูกน้อย
ปรึกษาปัญหาสุขภาพ
ไม่เสียค่าใช้จ่าย
บทความทางการแพทย์ศูนย์สุขภาพสตรี
