มะเร็งปากมดลูก รวมทุกเรื่องที่ควรรู้เพื่อดูแลสุขภาพของผู้หญิง

โรคมะเร็งปากมดลูก เป็นโรคมะเร็งที่พบเป็นอันดับ 2 ของมะเร็งในผู้หญิง รองมาจากมะเร็งเต้านม ในแต่ละปีพบว่าผู้หญิงไทยเป็นมะเร็งสูงถึง 10,000 คน สาเหตุสำคัญของมะเร็งปากมดลูก เกิดจากการติดเชื้อไวรัสเอชพีวี (HPV : Human Papillomavirus) เชื้อไวรัสที่แพร่กระจายได้ง่ายผ่านการสัมผัสกับเชื้อโดยตรง หรือการมีเพศสัมพันธ์ ทั้งนี้เชื้อเอชพีวีมีมากกว่า 100 สายพันธุ์ แต่สำหรับผู้หญิง สายพันธุ์ 16 และ 18 สองสายพันธุ์นี้เป็นสาเหตุของโรคมะเร็งปากมดลูกสูงถึง 70% แต่มะเร็งปากมดลูกสามารถป้องกันได้หากตรวจพบตั้งแต่ระยะเริ่มต้น รวมทั้งการฉีดวัคซีนป้องกันเชื้อ HPV จะช่วยลดความเสี่ยงในการเกิดมะเร็งปากมดลูกได้

มะเร็งปากมดลูก คืออะไร?

ะเร็งปากมดลูก (Cervical Cancer) คือ โรคที่เกิดจากเซลล์ผิดปกติบริเวณปากมดลูกมีการเจริญเติบโตอย่างควบคุมไม่ได้ และสามารถลุกลามไปยังอวัยวะข้างเคียงหรือแพร่กระจายไปยังส่วนอื่น ๆ ของร่างกายได้ โดยในระยะแรกของมะเร็งปากมดลูก มักจะไม่มีอาการแสดงใด ๆ ทำให้ผู้ป่วยส่วนใหญ่มักไม่ทราบว่าตนเองป่วย ซึ่งการตรวจคัดกรองโรคมะเร็งปากมดลูก และ การฉีดวัคซีน HPV มีความสำคัญอย่างยิ่งสำหรับผู้หญิงทุกคน เพื่อให้สามารถตรวจพบและรักษาความผิดปกติได้ตั้งแต่เนิ่น ๆ ซึ่งจะเพิ่มโอกาสในการรักษาให้หายขาดได้

> กลับสารบัญ

มะเร็งปากมดลูก เกิดจากอะไร

มะเร็งปากมดลูก เกิดจากการติดเชื้อไวรัส HPV (Human Papillomavirus) โดยเฉพาะสายพันธุ์ที่มีความเสี่ยงสูง ได้แก่ สายพันธุ์ 16 และ 18 ผ่านการมีเพศสัมพันธ์ที่ไม่มีการป้องกัน หรือการสัมผัสทางผิวหนังบริเวณอวัยวะเพศ แม้ติดเชื้อ HPV ส่วนใหญ่จะหายเอง แต่บางรายเชื้อคงอยู่และทำให้เซลล์กลายเป็นมะเร็งได้

> กลับสารบัญ

อาการของโรคมะเร็งปากมดลูก

มะเร็งปากมดลูกเกิดจากอะไร เกิดจากการติดเชื้อเอชพีวีส่วนใหญ่มักไม่แสดงอาการ แต่อาการมักจะปรากฏขึ้นหลังจากที่มะเร็งปากมดลูกเข้าสู่ระยะลุกลามโดยหากพบอาการผิดปกติที่น่าสงสัย ผู้ป่วยควรรีบไปพบแพทย์เพื่อรับการตรวจวินิจฉัยทันที ได้แก่

• ประจำเดือนมาไม่สม่ำเสมอ
• ประจำเดือนมานอกช่วงรอบเดือน
• มีเลือดออกผิดปกติจากช่องคลอดภายหลังการมีเพศสัมพันธ์ (ซึ่งไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน)
• ตกขาวมีเลือดหรือมีหนอง
• ช่องคลอดมีกลิ่น

> กลับสารบัญ

ปัจจัยและกลุ่มคนที่เสี่ยงเป็นมะเร็งปากมดลูก

สาเหตุมะเร็งปากมดลูกที่สำคัญที่สุดของการเกิดมะเร็งปากมดลูก คือ การติดเชื้อไวรัส HPV ชนิดที่มีความเสี่ยงสูง โดยส่วนใหญ่มักเกิดจากการมีเพศสัมพันธ์ นอกจากนี้ ยังมีปัจจัยเสี่ยงอื่น ๆ ที่อาจเพิ่มโอกาสในการเกิดมะเร็งปากมดลูก ได้แก่

• มีเพศสัมพันธ์ตั้งแต่อายุน้อย
• มีคู่นอนหลายคนหรือเปลี่ยนคู่นอนบ่อย
• มีประวัติการเป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ เช่น ซิฟิลิส หนองใน เริม
• ผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ เช่น คนที่เป็น HIV
• ผู้หญิงสูบบุหรี่

> กลับสารบัญ

ระยะของมะเร็งปากมดลูก

มะเร็งปากมดลูกแบ่งออกเป็นระยะต่าง ๆ เพื่อบ่งบอกขอบเขตของการแพร่กระจายของโรค ซึ่งมีความสำคัญต่อการวางแผนการรักษาและการพยากรณ์โรค โดยทั่วไปแบ่งออกเป็น 4 ระยะหลัก ดังนี้

• ระยะที่ 1 : เซลล์มะเร็งอยู่ในเฉพาะบริเวณปากมดลูกเท่านั้น
• ระยะที่ 2 : เซลล์มะเร็งลุกลามออกนอกปากมดลูก แต่ยังไม่ถึงผนังอุ้งเชิงกราน หรือลุกลามเข้าไปในช่องคลอดส่วนบน 2 ใน 3 ส่วน
• ระยะที่ 3 : เซลล์มะเร็งลุกลามไปยังผนังอุ้งเชิงกราน หรือลุกลามเข้าไปในช่องคลอดส่วนล่าง 1 ใน 3 ส่วน หรือทำให้เกิดภาวะไตบวมน้ำ เนื่องจากการอุดตันของท่อไต
• ระยะที่ 4 : มะเร็งปากมดลูกระยะสุดท้าย โดยเซลล์มะเร็งแพร่กระจายไปยังอวัยวะที่อยู่ห่างไกลออกไป เช่น กระเพาะปัสสาวะ ลำไส้ตรง ปอด ตับ ต่อมน้ำเหลือง กระดูก หรือส่วนอื่น ๆ ของร่างกาย

> กลับสารบัญ

การตรวจวินิจฉัยมะเร็งปากมดลูก

เบื้องต้นจะทำการตรวจมะเร็งปากมดลูกด้วยวิธี Pathtezt ร่วมกับการตรวจหาเชื้อเอชพีวี (HPV DNA Test) หากผลการตรวจพบเซลล์ที่ผิดปกติ หรือผลการตรวจ HPV พบเชื้อ HPV สายพันธุ์ที่มีความเสี่ยงสูง แพทย์จะแนะนำให้ทำการตรวจวินิจฉัยเพิ่มเติมเพื่อหาสาเหตุของความผิดปกตินั้น ซึ่งวิธีการตรวจเพิ่มเติมหลัก ๆ ได้แก่

• การส่องกล้องตรวจเนื้อเยื่อบริเวณปากมดลูกด้วยคอลโปสโคป (Colposcopy) ส่องดูบริเวณปากมดลูกและช่องคลอดอย่างละเอียด กล้องนี้ช่วยให้แพทย์เห็นพื้นผิวของปากมดลูกและช่องคลอดได้ชัดเจนขึ้น และสามารถระบุบริเวณที่มีความผิดปกติที่อาจมองไม่เห็นด้วยตาเปล่าได้ก่อนการส่องกล้อง แล้วใช้น้ำยาเพื่อทำให้เห็นเซลล์ผิดปกติได้ชัดเจนขึ้น ใช้เวลาประมาณ 1 นาที รอดูความเปลี่ยนแปลงของน้ำยากับเนื้อเยื่อที่ปากมดลูก และจะใช้อุปกรณ์ทำการตัดชิ้นเนื้อที่ผิดปกติเพื่อส่งตรวจต่อไป

> กลับสารบัญ

วิธีการรักษามะเร็งปากมดลูก

การรักษามะเร็งปากมดลูกขึ้นอยู่กัระยะของโรคที่เป็น โดยมีวิธีการรักษาหลัก ๆ ดังนี้

รักษามะเร็งปากมดลูกด้วยวิธีการผ่าตัด (Surgery)

การผ่าตัดมักใช้ในการรักษามะเร็งปากมดลูกระยะแรก มีทั้งการตัดปากมดลูกด้วยห่วงไฟฟ้า (LEEP) การตัดปากมดลูก (trachelectomy) รวมไปถึงการตัดมดลูก (Hysterectomy) การตัดในส่วนของมดลูกรวมทั้งเนื้อเยื่อข้างๆ มดลูก (Radical hysterectomy) ขึ้นอยู่กับระยะของโรคและอายุของผู้ป่วย

รักษามะเร็งปากมดลูกด้วยการฉายรังสี (Radiation Therapy) และ เคมีบำบัด (Chemotherapy)

เป็นการรักษาที่ใช้การฉายแสง หรือ รังสีรักษา เป็นหลัก และรักษาร่วมกับการให้เคมีบำบัด (คีโม ) ด้วย เพื่อฆ่าเซลล์มะเร็ง

รักษามะเร็งปากมดลูกด้วยเคมีบำบัด ร่วมกับ ยามุ่งเป้า (Targeted therapy) หรือภูมิคุ้มกันบำบัด (Immunotherapy)

การให้เคมีบำบัด ร่วมกับ ยามุ่งเป้า เป็นยาที่ใช้ในการรักษามะเร็งโดยเฉพาะ โดยจะออกฤทธิ์เฉพาะเจาะจงกับเซลล์มะเร็ง หรือ การรักษาด้วย ภูมิคุ้มกันบำบัด เป็นการรักษาที่กระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายให้สามารถต่อสู้กับเซลล์มะเร็งได้

รักษามะเร็งปากมดลูกแบบประคับประคอง

การรักษามะเร็งปากมดลูกแบบประคับประคอง (Palliative care) ไม่ได้มุ่งเน้นไปที่การรักษาโรคให้หายขาด แต่เป็นการดูแลเพื่อบรรเทาอาการ ปรับปรุงคุณภาพชีวิต และให้การสนับสนุนทางร่างกาย จิตใจ

> กลับสารบัญ

วิธีการป้องกันมะเร็งปากมดลูก

การป้องกันมะเร็งปากมดลูกสามารถทำได้หลายวิธีที่มีประสิทธิภาพ ซึ่งมุ่งเน้นไปที่การลดความเสี่ยงในการติดเชื้อ HPV และการตรวจพบความผิดปกติของเซลล์ปากมดลูกตั้งแต่ระยะเริ่มต้น ดังนี้

1. การฉีดวัคซีน HPV เป็นวิธีที่มีประสิทธิภาพสูงในการป้องกันการติดเชื้อ HPV ซึ่งเป็นสาเหตุหลักของมะเร็งปากมดลูก สามารถเริ่มฉีดได้ตั้งแต่อายุ 9 ปี
2. การตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก เป็นการตรวจหาความผิดปกติของเซลล์ปากมดลูกตั้งแต่ระยะก่อนเป็นมะเร็ง ทำให้สามารถรักษาได้ทันท่วงทีและป้องกันการลุกลามเป็นมะเร็ง ผู้หญิงควรเข้ารับการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกเมื่ออายุ 25 ปี เป็นอย่างน้อย โดยมี 2 วิธี ได้แก่
   • ตรวจมะเร็งปากมดลูกด้วยวิธี Pathtezt เป็นการเก็บตัวอย่างเซลล์จากบริเวณปากมดลูกไปตรวจหาความผิดปกติ
   • การตรวจหาเชื้อ HPV (HPV DNA Test) เป็นการตรวจหาเชื้อไวรัส HPV ระดับ DNA ซึ่งเป็นเทคนิคการตรวจระดับชีวโมเลกุลที่สามารถค้นหาเชื้อเอชพีวีได้ ในระยะก่อนที่จะเกิดเป็นมะเร็งปากมดลูกทำให้สามารถป้องกันและรักษาได้ก่อนที่เชื้อจะพัฒนาเป็นมะเร็งปากมดลูก
3. การหลีกเลี่ยงพฤติกรรมเสี่ยงต่าง ๆ เช่น มีเพศสัมพันธ์เร็ว มีคู่เพศสัมพันธ์หลายคน การใช้ถุงยางอนามัยทุกครั้งที่มีเพศสัมพันธ์สามารถช่วยลดความเสี่ยงในการติดเชื้อ HPV และเชื้อทางเพศสัมพันธ์อื่น ๆ ได้ เป็นต้น
4. การดูแลสุขภาพให้ดี เช่น การรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ การออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ และการพักผ่อนให้เพียงพอจึงมีความสำคัญ เพราะการมีระบบภูมิคุ้มกันที่แข็งแรงสามารถช่วยให้ร่างกายกำจัดเชื้อ HPV ได้ดีขึ้น
5. การเลิกสูบบุหรี่

> กลับสารบัญ

คำถามที่พบบ่อย

1. มะเร็งปากมดลูก อันตรายไหม

มะเร็งปากมดลูก เป็นอันตรายหากไม่ได้รับการตรวจและรักษาอย่างทันท่วงที โดยเฉพาะหากพบในระยะท้าย เพราะเซลล์มะเร็งสามารถลุกลามไปอวัยวะใกล้เคียงหรือแพร่กระจายไปส่วนอื่นของร่างกายได้ แต่หากตรวจพบใน ระยะแรก ๆ โอกาสรักษาหาย และไม่ต้องผ่าตัดมดลูกในหลายกรณี ดังนั้นการตรวจคัดกรองจึงสำคัญมาก แม้ไม่มีอาการก็ควรตรวจเป็นประจำทุก 2-5 ปี หรือตามแพทย์นัด

2. อาการที่ต้องสงสัยมะเร็งปากมดลูก

• เลือดออกผิดปกติจากช่องคลอดทั้งในวันก่อนหรือหลังหมดประจำเดือน เช่น เลือดออกระหว่างหรือหลังมีเพศสัมพันธ์ ประจำเดือนไม่เป็นรอบ
• ตกขาวมีกลิ่นเหม็น
• ปวดท้อง ปวดหลัง
• ปัสสาวะแสบขัด

ซึ่งถ้ามีอาการ คือ โรคเป็นเยอะแล้ว ลุกลามหรือก้อนใหญ่

3. มะเร็งปากมดลูก มีลูกได้ไหม

สามารถมีลูกได้ในบางกรณี โดยเฉพาะเมื่อพบในระยะเริ่มต้น เช่น ระยะก่อนเป็นมะเร็ง มะเร็งปากมดลูกระยะ 1 ที่แพทย์ใช้วิธีรักษาที่ เก็บมดลูกไว้ หรือผ่าตัดเฉพาะบริเวณปากมดลูก

4. มะเร็งปากมดลูกอยู่ได้นานแค่ไหน

หากตรวจพบเร็ว รักษาเร็วมีโอกาสหายได้สูง อยู่ได้นานมาก หากเจอช้าโอกาสรอดลดลง แต่ยารักษามะเร็งสามารถช่วยยืดอายุได้

> กลับสารบัญ

มะเร็งปากมดลูก รักษาได้ หากตรวจได้เร็ว

ภัยเงียบของมะเร็งปากมดลูก คือ การที่มีความผิดปกติและตัวโรคมักไม่แสดงอาการในระยะแรก ทำให้ผู้หญิงเราไม่สามารถรับรู้ได้โดยง่าย และหากมีอาการผิดปกติต้องสงสัย ควรรีบปรึกษาแพทย์ เพื่อรับตรวจวินิจฉัยและรับการรักษาอย่างถูกต้องต่อไป โดยศูนย์สุขภาพสตรี โรงพยาบาลนครธน พร้อมดูแลสุขภาพผู้หญิงทุกช่วงวัยอย่างครอบคลุม ด้วยการตรวจคัดกรองและวินิจฉัยเพื่อการป้องกันและรักษาโรคมะเร็งทางนรีเวช เช่น มะเร็งปากมดลูก มะเร็งรังไข่ โดยทีมแพทย์เฉพาะทาง พร้อมนำเทคโนโลยีที่ทันสมัยมาใช้ในการวินิจฉัย เพื่อความปลอดภัยและประสิทธิภาพในการรักษา ด้วยความเข้าใจและห่วงใยในสุขภาพของผู้หญิงทุกคน

> กลับสารบัญ

ช่องทางติดต่อโรงพยาบาลนครธน:

1. - Website : https://www.nakornthon.com
2. - Facebook : Nakornthon Hospital
3. - Line : @nakornthon
4. - Tel: 02-450-9999 (ตลอด 24 ชั่วโมง)